Opr. Lech Pawłusik 7.04.25.
W ostatnich latach kraje skandynawskie, takie jak Szwecja, Norwegia i Dania, były postrzegane jako pionierzy płatności bezgotówkowych. Rozwój nowoczesnych technologii finansowych sprawił, że coraz więcej transakcji odbywa się elektronicznie. Jednak w obliczu rosnących zagrożeń związanych z cyberbezpieczeństwem oraz problemu wykluczenia cyfrowego, w niektórych regionach obserwuje się potrzebę zachowania gotówki jako niezawodnego środka płatniczego.
Trendy w użyciu gotówki
Szwecja – Pomimo że Szwecja była jednym z pierwszych krajów, które wprowadziły płatności mobilne (np. system Swish), obecnie tylko około 10% transakcji odbywa się przy użyciu gotówki. W debacie publicznej pojawiają się głosy, że całkowite odejście od tradycyjnego pieniądza może prowadzić do wykluczenia osób, które nie korzystają z nowoczesnych technologii [
Norwegia – W Norwegii wprowadzono przepisy, które zobowiązują przedsiębiorców do przyjmowania gotówki do kwoty 20 tys. koron (około 7,4 tys. zł). Decyzja ta wynika głównie z troski o osoby starsze oraz w celu przygotowania kraju na ewentualne awarie systemów płatności elektronicznych, np. w wyniku cyberataków lub problemów technicznych [
Dania – Badania wskazują, że w Danii około 23% transakcji w punktach sprzedaży realizowane jest gotówką. Warto zauważyć, że częstotliwość korzystania z gotówki wzrasta wraz z wiekiem – młodsi konsumenci używają jej znacznie rzadziej niż osoby starsze, co potwierdza znaczenie gotówki dla części społeczeństwa [
Czynniki wpływające na potrzebę zachowania gotówki
- Bezpieczeństwo w sytuacjach kryzysowych
W pełni cyfryzowane systemy płatnicze są narażone na awarie techniczne, ataki cybernetyczne czy przerwy w dostawie prądu. W takich sytuacjach gotówka stanowi niezawodny środek płatniczy, umożliwiając dokonywanie podstawowych transakcji bez zależności od infrastruktury elektronicznej. - Wykluczenie cyfrowe
Nie wszyscy obywatele mają równy dostęp do nowoczesnych technologii. Osoby starsze oraz te, które nie korzystają z usług bankowości elektronicznej, mogą napotykać trudności w codziennych transakcjach. Utrzymanie gotówki jako jednej z opcji płatniczych gwarantuje, że każdy, niezależnie od umiejętności cyfrowych, ma możliwość dokonywania zakupów. - Zagrożenia cybernetyczne
W społeczeństwach, gdzie wszystkie transakcje odbywają się elektronicznie, rośnie ryzyko cyberoszustw. Ataki phishingowe, wycieki danych czy inne formy cyberprzestępczości mogą prowadzić do utraty poufnych informacji i oszustw finansowych. Gotówka, jako środek niezależny od systemów cyfrowych, eliminuje te zagrożenia w kontekście transakcji osobistych.
Choć proces cyfryzacji płatności przyniósł wiele korzyści, takich jak wygoda i ograniczenie tradycyjnych przestępstw (np. kradzieży fizycznych pieniędzy), obserwuje się rosnące zaniepokojenie związane z całkowitym wykluczeniem gotówki. Kraje skandynawskie podkreślają, że zachowanie równowagi między nowoczesnymi formami płatności a tradycyjnymi metodami jest kluczowe dla zapewnienia bezpieczeństwa, inkluzywności społecznej oraz ochrony przed zagrożeniami cybernetycznymi.
Dane z Norwegii, Szwecji i Danii pokazują, że choć cyfryzacja postępuje, gotówka nadal pełni ważną funkcję, zwłaszcza w kontekście awaryjnym oraz dla osób, które nie korzystają z technologii. Utrzymanie opcji płatności gotówkowych stanowi element zapewniający stabilność i dostępność środków płatniczych dla całego społeczeństwa
